Αριθμός 3824/2012
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Δ΄


Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 29 Μαΐου 2012, με την εξής σύνθεση: Σωτ. Ρίζος, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Δ΄ Τμήματος, Αικ. Χριστοφορίδου, Δ. Κυριλλόπουλος, Σύμβουλοι, Χρ. Σιταρά, Ι. Μιχαλακόπουλος, Πάρεδροι. Γραμματέας η Μ. Παπαδοπούλου, Γραμματέας του Δ΄ Τμήματος. Για να δικάσει την από 11 Νοεμβρίου 2008 αίτηση:

του Αρχιμανδρίτη ***, κατά κόσμον ***, κατοίκου ***, ο οποίος παρέστη με τους δικηγόρους: α) *** (Α.Μ. ***) και 2) *** (Α.Μ. *** Δ.Σ. ***), που τους διόρισε με πληρεξούσιο,

κατά της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία παρέστη με το δικηγόρο Θεόδωρο Παπαγεωργίου (Α.Μ. 24288), που τον διόρισε με εντολή - εξουσιοδότηση η Ιερά Σύνοδος.

Με την αίτηση αυτή ο αιτών επιδιώκει να ακυρωθούν : 1) η υπ’ αριθμ. ***/2005 απόφαση του Επισκοπικού Δικαστηρίου ***, 2) η υπ’ αριθμ. ***/2006 απόφαση του Πρωτοβάθμιου Συνοδικού Δικαστηρίου, 3) οι υπ’ αριθμ. *** παρεμπίπτουσες αποφάσεις του Δευτεροβάθμιου Συνοδικού Δικαστηρίου, 4) η υπ’ αριθμ. ***/2007 απόφαση του Δευτεροβάθμιου Συνοδικού Δικαστηρίου και 5) κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Παρέδρου Ι. Μιχαλακόπουλου. Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τους πληρεξουσίους του αιτούντος, οι οποίοι ανέπτυξαν και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησαν να γίνει δεκτή η αίτηση και τον πληρεξούσιο της Εκκλησίας της Ελλάδος, ο οποίος ζήτησε την απόρριψή της. Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι



Α φ ο ύ  μ ε λ έ τ η σ ε  τ α  σ χ ε τ ι κ ά  έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε  κ α τ ά  τ ο  Ν ό μ ο


1. Επειδή, για την άσκηση της υπό κρίσιν αιτήσεως έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (ειδικό γραμμάτιο παραβόλου υπ’ αριθμόν ***, σειράς Α).

2. Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση ζητείται η ακύρωση των εξής πράξεων: α) της υπ’ αρ. ***/2005 αποφάσεως του Επισκοπικού Δικαστηρίου *** β) της υπ’ αρ. *** /2006 αποφάσεως του Πρωτοβαθμίου Συνοδικού Δικαστηρίου και γ) των υπ. αρ. *** παρεμπιπτουσών αποφάσεων του Δευτεροβαθμίου Συνοδικού Δικαστηρίου και δ) της ***/2007 αποφάσεως του Δευτεροβαθμίου Συνοδικού Δικαστηρίου, με τις οποίες εν τέλει επεβλήθη στον αιτούντα για διάφορα κανονικά παραπτώματα η ποινή της καθαιρέσεως από του υψηλού της ιερωσύνης υπουργήματος και η επαναφορά του στην τάξη των μοναχών.

3. Επειδή, το άρθρ. 44 του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος (ν. 590/1977 (Α΄ 146) ορίζει ότι "Τα παραπτώματα των κληρικών και μοναχών τα σχετικά προς τα καθήκοντα και τας επαγγελίας της ομολογίας αυτών, τα συνεπαγόμενα κανονικάς κυρώσεις, εκδικάζονται υπό των εκκλησιαστικών δικαστηρίων". Η ίδια διάταξη προέβλεψε την έκδοση ειδικού νόμου που θα ρυθμίζει τα της ιδρύσεως, συγκροτήσεως, αρμοδιότητας και της λειτουργίας των παραπάνω οργάνων της Εκκλησίας, όρισε δε ότι μέχρι της εκδόσεως νέου νόμου εξακολουθεί να ισχύει ο ν. 5383/1932 "περί εκκλησιαστικών δικαστηρίων και την προ αυτών διαδικασίας" (Α΄ 110). Ο τελευταίος αυτός νόμος (5383/1932) ορίζει ότι "προς διατήρησιν της εκκλησιαστικής πειθαρχίας και προς τιμωρίαν των υποπεσόντων εις παράπτωμα ως προς τα χρέη και τα καθήκοντα της επαγγελίας αυτών κληρικών και μοναχών καθίστανται τα εξής εκκλησιαστικά δικαστήρια : α) επισκοπικά δικαστήρια β) τα συνοδικά δικαστήρια, πρωτοβάθμιον και δευτεροβάθμιον . . . γ) . . . δ) . . ." (άρθρο 1) και ότι "Το Επισκοπικόν Δικαστήριον δύναται να επιβάλη εις τους εγγάμους πρεσβυτέρους, διακόνους και υποδιακόνους τας εξής ποινάς . . . α) Επίπληξιν . . . β) Στέρησιν του μισθού μέχρι τριών μηνών υπέρ του ΤΑΚΕ. γ) Χρηματικήν ποινήν υπέρ του ΤΑΚΕ … δ) Αργίαν από πάσης ιεροπραξίας μέχρις έτους μετά ή άνευ στερήσεως του μισθού … ε) Αργίαν ενός μέχρι ενός και ημίσεως έτους, μετά παύσεως από της εφημεριακής θέσεως στ) Σωματικόν περιορισμόν κατ` οίκον μέχρι 15 ημερών ζ) Εκπτωσιν από του αξιώματος (οφφικίου) . . ." (άρθρο 10) (στο άρθρο 11 ορίζονται ανάλογες ποινές που μπορεί να επιβληθούν σε μοναχούς και αγάμους κληρικούς). Στο άρθρο 17 ορίζεται ότι "Το Πρωτοβάθμιον Συνοδικόν Δικαστήριον . . . επιλαμβανόμενον . . . κατά πρώτον βαθμόν, δύναται να επιβάλη οίας και το Επισκοπικόν Δικαστήριον ποινάς μέχρι και του τριπλασίου αυτών, έτι δε την ποινήν της καθαιρέσεως και επί μοναχών την ποινήν της αποβολής από της Μονής μετ` αφαιρέσεως του Μοναχικού σχήματος" και στο άρθρο 18 του ίδιου νόμου ότι "Το Δευτεροβάθμιον Συνοδικόν Δικαστήριον δικάζει τας εφέσεις κατά των αποφάσεων του Πρωτοβαθμίου Συνοδικού Δικαστηρίου".

4. Επειδή, τα εκκλησιαστικά δικαστήρια αποτελούν όργανα της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ελλάδος, που ιδρύθηκαν για την διατήρηση της εκκλησιαστικής πειθαρχίας και την τιμωρία των κληρικών και μοναχών, οι οποίοι υποπίπτουν σε παραπτώματα (άρθρο 1 ν. 5386/1932). Κατά την άσκηση δε της πειθαρχικής τους αρμοδιότητας τα εκκλησιαστικά δικαστήρια άλλοτε μεν επιβάλλουν πνευματικής μόνον φύσεως ποινές οι οποίες δεν υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο, άλλοτε δε ποινές που επηρεάζουν αμέσως τυχόν υφισταμένη υπηρεσιακή σχέση του κληρικού ή του μοναχού με την Εκκλησία και δικαιώματα που απορρέουν από την σχέση αυτή. Ειδικώτερα, η επιβαλλομένη σε κληρικό ποινή της καθαιρέσεως εκ του υψηλού της ιερωσύνης υπουργήματος, η οποία συνεπάγεται την μετάστασή του στην τάξη από την οποία προέρχεται, του λαϊκού ή του μοναχού [Σ.τ.Ε. 508/1983], είναι ποινή πνευματικού χαρακτήρα, εφ` όσον δεν επηρεάζει υπηρεσιακή σχέση του κληρικού με την Εκκλησία (ΣτΕ 154/1993 7μ., 2031/1994, 3979/2006, 1051/1997, 3145/1998, πρβλ. ΣτΕ 2928/1996). Ως προς τον κληρικό, όμως, που κατέχει τέτοια θέση [βλ. για τους εφημερίους : άρθρα 35 - 38 ν. 520/1977 (Α΄146), άρθρο 3 και 33 επ. Κανονισμού 2/1969 Ιεράς Συνόδου, φ. 193/70 Α`], η ποινή αυτή επηρεάζει αμέσως την υπηρεσιακή του σχέση με την Εκκλησία και τα απορρέοντα από αυτήν δικαιώματα. Στην τελευταία αυτή περίπτωση οι αποφάσεις των εκκλησιαστικών δικαστηρίων έχουν εκτελεστό χαρακτήρα και υπόκεινται σε αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (Σ.τ.Ε. 825/1988 Ολομ., ΣτΕ 154/1993 7μ.,).

5. Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, ο αιτών, ο οποίος είχε ήδη την ιδιότητα του μοναχού, χειροτονήθηκε την *** σε Πρεσβύτερο. Στην συνέχεια, ο *** τον διόρισε (*** ) εφημέριο του *** . Παράλληλα, από το *** με πράξη του Ηγουμενοσυμβουλίου της *** ο αιτών εντάχθηκε στην αδελφότητα της τελευταίας αυτής Ιεράς Μονής, ύστερα από σχετικό απολυτήριο γράμμα του επιχωρίου Μητροπολίτη (προερχόμενος από την *** ). Εν τω μεταξύ άσκησε με απόσπαση καθήκοντα εφημερίου σε διάφορες ενορίες της *** (*** ). Η τελευταία ανάθεση εφημεριακών καθηκόντων αφορούσε τον *** (πράξη *** /*** 1990 του *** ). Μεταγενεστέρως ο αιτών, επικαλούμενος αδυναμία παραμονής του στην Μητρόπολη για λόγους πίστεως, με αίτησή του, που υπέβαλε στον *** την *** 1994, ζήτησε την χορήγηση απολυτηρίου γράμματος, για να εγγραφεί στην *** . Ο *** έκαμε δεκτό το αίτημά του και εξέδωσε -με νόμιμο έρεισμα το άρ. 56 παρ. 6 ν. 590/1977- το υπό στοιχεία *** /*** 1994 απολυτήριο γράμμα με αποδέκτη την Ιερά *** και *** . Πέραν, όμως, της εκδόσεως απολυτηρίου γράμματος, με άλλη, αυτοτελή, ρητή πράξη του (υπ’ αριθμόν *** /*** 1994), την ίδια ημερομηνία ο *** τον απήλλαξε και από τα καθήκοντά του ως εφημερίου του *** , αποκόπτοντας έτσι τον υπηρεσιακό του δεσμό ως εφημερίου με την Μητρόπολη. Την προτεραία ο αιτών είχε απολέσει και την ιδιότητα μοναχού, εγγεγραμμένου σε μοναχολόγιο Μονής, αφού το Ηγουμενοσυμβούλιο της *** , με απόφασή του υπ’ αριθμόν «Πράξις *** η », που ελήφθη την *** 1994, τον διέγραψε από το μοναχολόγιο της Μονής ύστερα από σχετικό έγγραφο του Μητροπολίτη (*** /*** 1994) προς την Μονή. Κατόπιν αυτών, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, ο αιτών εγκαταστάθηκε εντός των ορίων της Μητρόπολης *** , χωρίς να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου η σύσταση, με εκτελεστή πράξη, υπηρεσιακού δεσμού του με την εν λόγω Μητρόπολη ή κάποια Ενορία ή Μονή, υπαγομένη σε αυτήν. Ο αιτών ιερουργούσε μεταξύ άλλων και σε παρεκκλήσιο (***), που ανήκε στην Ενορία της *** και του παρεχωρήθη δυνάμει της υπ’ αριθμ. *** /1994 (υπό ημερομηνίαν *** 1994) πράξεως του οικείου εκκλησιαστικού συμβουλίου. Αργότερα, το Επισκοπικό Δικαστήριο της Ιεράς Μητροπόλεως και *** εξέδωσε την υπ’ αριθμ. *** /2005 απόφασή του, με την οποίαν έκρινε ότι ο αιτών διέπραξε σειρά παραπτωμάτων (απειθείας προς την δικαιοδοσία του επισκόπου, φατρίας, σκανδαλισμού των πιστών και καταφρόνηση του επισκόπου με διατάραξη λιτανείας κλπ.), έκρινε δε περαιτέρω ότι οι επιβλητέες ποινές υπερέβαιναν την δικαιοδοσία του και παρέπεμψε την υπόθεση στο Πρωτοβάθμιο για πρεσβυτέρους, διακόνους και μοναχούς Εκκλησιαστικό Συνοδικό Δικαστήριο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Το τελευταίο αυτό εξέδωσε την υπ’ αρ. *** /2006 απόφασή του, ερήμην του αιτούντος, με την οποίαν του επέβαλε κατά πλειοψηφίαν την ποινή της καθαιρέσεως εκ του υψηλού της ιερωσύνης υπουργήματος, μετ’ αφαιρέσεως του μοναχικού Σχήματος, επαναφέροντάς τον στην τάξη των λαϊκών. Ασκηθείσης ανακοπής ερημοδικίας, το αυτό δικαστήριο εξέδωσε την υπ’ αριθμ. *** /2006 απόφασή του, με την οποία δέχθηκε την ανακοπή του αιτούντος και εξαφάνισε την υπ’ αριθμ. *** /2006 προηγούμενη απόφασή του, ενώ με την με υπ’ αριθμ. *** /2006 απόφασή του, αφού τον απήλλαξε για ορισμένες κατηγορίες, τον έκρινε ομοφώνως ένοχο για τις λοιπές και του επέβαλε και πάλιν την ποινή της καθαιρέσεως εκ του υψηλού της ιερωσύνης υπουργήματος, επαναφέροντάς τον -αυτήν την φορά- στην τάξη των μοναχών. Κατά της ως άνω αποφάσεως ο αιτών άσκησε έφεση, επί της οποίας το Δευτεροβάθμιο Συνοδικό Δικαστήριο εξέδωσε την υπ’ αριθμ. *** /2007 απόφασή του, με την οποία η μεν έφεσή του απορρίφθηκε, επικυρώθηκε δε η *** /2006 απόφαση του Πρωτοβαθμίου Συνοδικού Δικαστηρίου.

6. Επειδή, καθ` όν χρόνον εξεδόθη η υπ` αριθμ. *** /2006 απόφαση του Πρωτοβαθμίου Συνοδικού για πρεσβυτέρους, διακόνους και μοναχούς Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου, η οποία στη συνέχεια επικυρώθηκε με την συμπροσβαλλόμενη *** /2007 απόφαση του Δευτεροβαθμίου, ο αιτών δεν διατηρούσε την υπηρεσιακή σχέση του εφημερίου ούτε οιανδήποτε άλλη υπηρεσιακή σχέση με την Εκκλησία. Τούτο δε, διότι οιαδήποτε υπηρεσιακή σχέση του με το νομικό πρόσωπο της Εκκλησίας της Ελλάδος κατελύθη ήδη από τον Νοέμβριο του 1994, δυνάμει των υπ’ αριθμούς *** /*** 1994 και *** /*** 1994 πράξεων του *** , οι οποίες και έμειναν έκτοτε απρόσβλητες, αλλά και της αποφάσεως του Ηγουμενοσυμβουλίου της *** . Έτσι, η επιβληθείσα σ` αυτόν εν τέλει ποινή της καθαιρέσεως έχει αμιγώς πνευματικό χαρακτήρα, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα σε προηγούμενες σκέψεις και για τον λόγο αυτό η κρινομένη αίτηση είναι απαράδεκτη, απορριπτομένων ως αβασίμων όσων αντιθέτων προβάλλονται με την υπό κρίσιν αίτηση και τα υπομνήματα του αιτούντος. Ειδικώτερα, ο ισχυρισμός του, ότι διορίσθηκε ως εφημέριος στην περιφέρεια της Ι.Μ. *** με απόφαση του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του Ι. Ναού *** (υπό στοιχεία *** 4/1994 και όχι *** 4/2004, όπως εσφαλμένα αναφέρεται), είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι το έγγραφο αυτό στερείται οιασδήποτε νομικής αξίας, αφού μόνο αρμόδιο όργανο για τον διορισμό εφημερίων ενοριακών ναών καθίσταται ο Μητροπολίτης σύμφωνα με την προμνησθείσα ρύθμιση των άρθρων 33 επ. του 2/1969 Κανονισμού της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Δ ι ά τ α ύ τ α

Απορρίπτει την αίτηση, Διατάσσει την κατάπτωση του κατατεθέντος παραβόλου και Επιβάλλει εις βάρος του αιτούντος την δικαστική δαπάνη της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία ανέρχεται σε τετρακόσια εξήντα (460) ευρώ. Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 6 Ιουνίου 2012 και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 10ης Οκτωβρίου 2012.  

Ο Πρόεδρος του Δ` Τμήματος  Η Γραμματέας του Δ` Τμήματος    
Σωτ. Αλ. Ρίζος   Μ. Παπαδοπούλου